Kayak Botu Nasıl Seçilir? Numara (Mondopoint), Flex ve Kalıp Genişliği
Kayak botu seçerken dört şeye bakılır: numara, flex (sertlik), kalıp genişliği ve oturma. Kayak botu numarası Mondopoint sistemiyle verilir: santimetre cinsinden ayak uzunluğudur (ör. 26,5). Yeni başlayanlar için yumuşak–orta flex önerilir; Nordica bu aralığı 40–80, Atomic yaklaşık 70'ten başlayan ölçeğin alt ucu olarak verir, ama flex için markalar arası ortak bir ölçüm standardı yoktur. En sık hata büyük bot almaktır: Atomic'in kabuk testine göre astarı çıkarılmış botta topuk arkasında 2 cm boşluk çoğu kayakçı için doğrudur, 3 cm çok büyüktür.
Kayak botları, ayakkabı numarası yerine Mondopoint (ISO 9407) sistemiyle ölçülür. Atomic'e göre Mondopoint, ayak uzunluğunun santimetre cinsinden karşılığıdır ve 5 milimetrelik adımlarla ilerler (26, 26,5, 27…). Fischer'e göre bu sistem numaraları markalar arasında standartlaştırmak için kullanılır. Bir bot kabuğu çoğu zaman iki numarayı kapsar (ör. 27/27,5); aradaki fark iç taban ve astarla ayarlanır.
Ayağını ölçmek için: Duvara topuğunla yaslan, en uzun parmağının ucuna kadar olan mesafeyi santimetre olarak ölç. İki ayağın farklıysa uzun olanı esas al.
Flex: botun sertliği
Flex, botun öne doğru bükülmeye ne kadar direnç gösterdiğidir. Yeni başlayanlar için yumuşak–orta bir bot uygundur: yumuşak bot daha rahat ve affedicidir, sert bot ise hareketi kayağa daha doğrudan iletir.
Kaynak
Yeni başlayan için
Nordica
40–80 (başlangıç–orta), 80–120 orta–ileri, 120–150 yarışçı ve uzman
Atomic
Yaklaşık 70'ten 170'e uzanan ölçeğin alt ucu; hafif ya da yeni başlayan kayakçılar için
İki önemli not: Atomic'e göre flex indeksi için standart bir ölçüm yöntemi yoktur; yani bir markadaki 80 ile diğerindeki 80 aynı olmayabilir. Nordica ise botların soğukta sertleştiğini belirtir; dükkânda yumuşak gelen bot pistte daha sert olabilir.
Kalıp genişliği
Kalıp (last) genişliği, botun ön ayak bölgesindeki iç genişliğidir ve milimetreyle verilir. Atomic'in sınıflandırmasına göre:
Kalıp
Genişlik
Dar
98 mm'nin altı
Orta
Yaklaşık 100 mm
Geniş
102 mm ve üzeri
Nordica'ya göre genişlik genellikle 26,5 numara için verilir ve her kabuk numarasında biraz değişir. Geniş ayaklı biri dar kalıpta uyuşma ve ağrı yaşar; dar ayaklı biri geniş kalıpta ayağının bot içinde kaydığını hisseder.
Oturma: kabuk testi ve deneme
Kabuk testi (Atomic): Astarı çıkar, ince bir çorapla ayağını kabuğa koy, parmaklarını öne kaydır ve topuğunun arkasındaki boşluğa bak:
Boşluk
Anlamı
Yaklaşık 1 cm
Sıkı, performans odaklı oturma
Yaklaşık 2 cm
Çoğu kayakçının memnun kalacağı ortalama oturma
Yaklaşık 3 cm
Çok büyük; düzeltilemez
Atomic, kayakçıların en sık yaptığı hatanın gereğinden büyük bot almak olduğunu söyler; Nordica'ya göre kayakçıların %60'a kadarı büyük bot kullanıyor. Büyük bot rahat gibi görünür ama ayak içeride kayar, kontrol azalır ve ayak üşür.
Deneme (Fischer): Botu kayak çorabıyla, mümkünse günün ilerleyen saatlerinde (ayak biraz şiştiğinde) dene. Dizlerini bükerek kayak duruşuna geç: parmakların öne hafifçe değebilir, ama orta ayak ve topuk sıkı oturmalı, topuk kalkmamalı. Botun içinde tek kat ince kayak çorabı giy; kalın çorap ayağı ısıtmaz, aksine oturmayı bozar.
Kiralık botta dikkat edilecekler
İlk sezonda bot da kiralanabilir. Kiralama noktasında:
Mondopoint numaranı söyle, ama yine de iki numarayı dene.
Botu tam bağla ve dizlerini bük: topuk kalkıyorsa ya da ayak öne kayıyorsa küçük numarayı dene.
Belirgin bir baskı noktası varsa söyle; ilk günün ağrısı genellikle geçmez, artar.
Bağlama ayarı botun taban uzunluğuna göre yapılır; bot değişirse bağlama yeniden ayarlanmalıdır.
Bot ve aktivite tatili
Bir aktivite tatilinde bot da ekipmanın parçasıdır: Doğadayız'ın kış paketlerinde kayak ya da snowboard takımı her pakette yer alır ve kiralama noktasında numarana göre verilir. Eğitmenin ilk gün botunun oturmasını kontrol etmesi, ilk günün ağrısız geçmesi için önemlidir. Aynı seviyedeki insanlarla öğrenmek ise programı bir sosyal macera tatiline dönüştürür. İlk kayak seçimi için İlk kayak nasıl seçilir?, kiralama kararı için Kayak ve snowboard kiralamak mı satın almak mı? rehberlerine bak.
Doğadayız Paketleri
Seviyene uygun Doğadayız paketleri
Konaklama, skipass ve ekipmanın dahil olduğu, grupla yaşanan kış aktivite tatilleri.
Kayak öğrenmenin en kolay yolu: kış aktivite tatili
Bir aktivite tatili, tatilin merkezine bir sporu koyar: ulaşım, konaklama ve yemek planlıdır, sen pistte öğrenmeye odaklanırsın. Doğadayız'ın kış aktivite tatillerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı her pakette yer alır; eğitim paketlerinde Türkiye Kayak Federasyonu'na bağlı eğitmenlerle temel ders verilir, tecrübe paketlerinde pistte kendi seviyende pratik yaparsın.
Programı farklı kılan grup: benzer seviyedeki insanlarla aynı pistte olmak, akşamları birlikte yemek ve gece eğlenceleri, her an yanında bir grup lideri. Tek başına katılanlar da ilk günden bu sosyal macera tatilinin bir parçası olur. Bu yüzden programlarımızı bir sosyal macera tatili olarak tanımlıyoruz.
Kayak botları Mondopoint sistemiyle ölçülür: santimetre cinsinden ayak uzunluğu. Topuğunla duvara yaslanıp en uzun parmağına kadar olan mesafeyi ölç; örneğin 26,5 cm ise Mondopoint numaran 26,5'tir.
Yeni başlayan için kayak botu flex kaç olmalı?
Yumuşak–orta bir flex uygundur. Nordica başlangıç–orta seviye için 40–80 aralığını verir. Ancak flex için markalar arası ortak bir ölçüm standardı yoktur; aynı numara farklı markalarda farklı sertlikte olabilir.
Kayak botu büyük mü, nasıl anlarım?
Kabuk testi yap: astarı çıkar, ayağını kabuğa koy ve parmaklarını öne kaydır. Atomic'e göre topuk arkasında yaklaşık 2 cm boşluk çoğu kayakçı için doğrudur; 3 cm ise çok büyüktür.
Kayak botunun içine kalın çorap giyilir mi?
Hayır. Tek kat ince ve uzun kayak çorabı giyilir. Kalın ya da çift çorap ayağı ısıtmaz; dolaşımı engelleyip üşütür ve botun oturmasını bozar.
Yeni başlayan için kayak kısa ve dönmesi kolay olmalıdır. Üreticilerin kuralları biraz farklıdır: Atomic yeni başlayana yaklaşık çene hizasında bir boy önerir; Salomon boydan 10–15 cm, en yeni başlayanlar için 15 cm kısa seçmeyi söyler; Head ise çene ile burun arasını gösterir. Hafif ve az deneyimliysen kısa tarafı, ağır ya da sportifsen uzun tarafı seç. Kısa dönüş yarıçapı (yaklaşık 12–15 m) ve hafif rocker dönüşü kolaylaştırır. İlk sezonda kayak almak yerine kiralamak, doğru boyu denemenin en kolay yoludur.
Yeni başlayan için en doğru yol ilk sezonda kiralamaktır. Burton'a göre öğrenirken ders almayı yeni ekipmana tercih etmek, ekipmanı kiralamak ve temelleri öğrendikten sonra yatırım yapmak gerekir. Satın almaya karar verdiğinde sıralama genellikle şöyledir: önce kişisel ürünler (kask, kar gözlüğü, eldiven, çorap), sonra ayağına tam oturan bir bot, en son kayak ya da snowboard. Kiralık ekipmanın asıl riski kötü ayardır: bağlama ayarı kısa süreli kiralıkta ISO 13993'e göre, teknisyen tarafından yapılmalıdır. Bir kış aktivite tatili paketinde ekipman genellikle zaten dahildir.
Kayak ve snowboard'da üç katman giyilir: teri dışarı atan sentetik ya da yün içlik, ısıyı tutan polar orta katman ve rüzgârı ve suyu geçirmeyen kayak montu ve pantolonu. Buna tek kat ince kayak çorabı, su geçirmez eldiven, boyunluk, kask ve kar gözlüğü eklenir. Pamuk giyilmez: terle ıslanır ve üşütür.
