Kayak Terimleri Sözlüğü

Kayak (alp disiplini)ski · alp kayağı · alpine skiing

Ayaklara bağlanan iki uzun kayak tahtası ve iki batonla, karla kaplı eğimli pistlerden kayarak inme sporudur; tatil kayağı denince çoğunlukla alp disiplini kastedilir.

Alp disiplininde topuk bağlamaya sabitlenir ve iniş esastır. Kayaklı koşu gibi kuzey disiplinlerinde ise topuk serbesttir ve düz ya da inişli çıkışlı arazide yol alınır.

Temel eğitimbaşlangıç eğitimi · beginner

Hiç kayak yapmamış birinin kayakları takmaktan güvenle durmaya, kar sabanıyla dönmekten kolay pistlerde kontrollü inmeye kadar öğrendiği ilk eğitim aşamasıdır.

Doğadayız'ın temel eğitim paketlerinde iki gün boyunca eğitmen eşliğinde grup halinde çalışılır; sınırsız skipass ve yürüyen bant, kayak ya da snowboard takımı, kask ve kar gözlüğü pakete dahildir. Daha önce kaymış olanlar için ayrı tecrübe paketleri vardır.

Sahadan not:İlk gün hedefin iyi kaymak değil, rahat durmak ve kontrollü durabilmektir. Durmayı öğrenen herkes ikinci gün dönmeye çok daha hızlı geçer.

Kayak eğitmeniski instructor · kayak hocası

Kayak tekniğini seviyeye uygun adımlarla öğreten, grubun güvenliğinden ve pist seçiminden sorumlu kişidir.

İyi bir eğitmen herkesi aynı hızda değil, kendi seviyesinde ilerletir. Doğadayız'ın kış eğitimleri, BESYO mezunu kurucumuz Mustafa Kaya'nın kurguladığı ve bizzat yürüttüğü programla verilir.

Hamlık (kas ağrısı)DOMS · gecikmiş kas ağrısı

Alışık olunmayan yoğun egzersizden sonraki 1–3 gün içinde kaslarda hissedilen geçici ağrıdır; kayağın ilk günlerinde özellikle bacak ve kalçalarda görülür.

Isınma, gün içinde düzenli su içme, akşam hafif esneme ve yeterli uyku hamlığı azaltır. Ağrı eklemde, tek noktada ve keskinse hamlık değil, bir sakatlık olabilir; eğitmenine söyle.

Düşme ve kalkmafalling · getting up

Kontrolü kaybettiğinde yana ve geriye, kalçanın üzerine düşmek; kalkarken de kayakları eğime dik, yan yana getirip batonlardan destek alarak doğrulmaktır.

Sahadan not:Kayaklar eğime dik değilse kalkmaya çalışırken kayar gidersin. Önce kayakları yatay hale getir, sonra kalkış için eğimin yukarı tarafını kullan.

Kar sabanı (pizza)snowplough · wedge · pizza

Kayak uçlarını birbirine yaklaştırıp kuyrukları açarak oluşturulan V (pizza dilimi) pozisyonudur; yeni başlayanların hız kontrolü ve durma yöntemidir.

V ne kadar genişlerse fren o kadar güçlenir. Kar sabanı, ileride paralel kayağa geçerken de dönüşleri başlatmak için kullanılan temel beceridir.

Sahadan not:Dizlerini hafif kır, ağırlığını iki kayağa eşit ver ve aşağı değil, gitmek istediğin yöne bak.

Saban dönüşsnowplough turn · wedge turn

Kar sabanı pozisyonundayken ağırlığı dönülecek yönün tersindeki kayağa vererek yapılan temel dönüştür: sağa dönmek için sol kayağa, sola dönmek için sağ kayağa basılır.

Paralel kayakparallel skiing

Kayakların dönüş boyunca birbirine paralel ve kenarları aynı yöne eğik tutularak kaydığı, temel eğitimin ardından gelen akıcı kayış tekniğidir.

Saban dönüşten paralele geçiş genellikle ara bir aşamayla olur: dönüş sabanla başlar, ortasında iç kayak dış kayağa paralel hale getirilir. Doğadayız tecrübe paketleri bu geçişe odaklanır.

Paralel dönüşparallel turn

Kayakları paralel tutarak, ağırlığı dış kayağa aktarıp iki kayağı da aynı anda kenarlarına yatırarak yapılan dönüştür.

Carvingoyma dönüş

Kayakların kenarları üzerinde, kaymadan, karda ince bir çizgi "oyarak" yapılan hızlı ve temiz dönüş tekniğidir.

Kayakların bel kısmı dar (sidecut) olduğu için kenara yatırılan kayak kendi yayını çizer. İleri seviye bir tekniktir; sert ve iyi hazırlanmış pistlerde en keyifli halini alır.

Kenar (edge)edge · kenar kullanımı

Kayağın altındaki keskin metal şeritlerdir; kayağı yana yatırarak bu kenarların kara tutunması sağlanır, dönüş ve fren buradan gelir.

Sert ve buzlu karda kenarların bilenmiş olması tutuşu doğrudan etkiler. Kiralık ekipmanda kenar bakımı kiralama noktasının sorumluluğundadır.

Eğim çizgisi (fall line)fall line · düşüş çizgisi

Bir yamaçta topun kendiliğinden yuvarlanacağı, yani en dik iniş yönüdür; dönüşler bu çizginin bir yanından öbür yanına geçerek yapılır.

Eğim çizgisine doğru dönen kayakçı hızlanır, ondan uzaklaşan yavaşlar. Hız kontrolünün sırrı, dönüşü tamamlayıp eğim çizgisinden yeterince uzaklaşmaktır.

Traverse (yamaç geçişi)traverse

Eğim çizgisine dik ya da açılı biçimde, pisti çapraz geçerek kaymaktır; hızlanmadan yön değiştirmek ve dinlenmek için kullanılır.

Traverse sırasında yokuş yukarı taraftaki kenarlar kara bastırılır, ağırlık aşağıdaki kayaktadır.

Baton batırmapole plant

Dönüşün başlangıcında dönüş yönündeki batonun ucunu kısa bir dokunuşla kara batırmaktır; dönüşe ritim ve zamanlama kazandırır.

Yan adım ve balık sırtıside step · herringbone

Kayaklarla kısa yokuşları çıkmanın iki yoludur: yan adımda kayaklar eğime dik tutularak yanlamasına adım atılır, balık sırtında uçlar açılıp kuyruklar birleştirilerek V şeklinde yürünür.

Mogul (tümsekli pist)mogul · bumps

Çok kayakçının aynı çizgide dönmesiyle karın yığılarak oluşturduğu art arda tümseklerdir; ritimli, kısa dönüşler ve esnek dizler gerektirir.

Kayak tahtasıski · kayaklar

Ayağa bağlanan, ucu kalkık, altında kayma yüzeyi ve metal kenarları olan uzun kayma aracıdır; boyu kişinin boyuna, kilosuna ve seviyesine göre seçilir.

Yeni başlayanlara genellikle boyundan biraz kısa, esnek kayaklar verilir; kısa kayak daha kolay döner. Seviye ilerledikçe daha uzun ve sert kayaklar daha yüksek hızda dengeli kalır.

Bağlama ve DIN ayarıbinding · DIN

Kayak botunu kayağa sabitleyen mekanizmaya bağlama denir; DIN ayarı, düşme anında bağlamanın botu hangi kuvvette bırakacağını belirleyen güvenlik ayarıdır.

DIN değeri kilo, boy, yaş, bot taban uzunluğu ve kayış seviyesine göre ayarlanır. Çok yüksek ayar düşüşte botu bırakmaz ve diz sakatlığı riski doğurur; çok düşük ayar ise kayış sırasında istemeden açılır. Bu ayar, kiralama noktasında uzman tarafından yapılmalıdır.

Sahadan not:Kiralık ekipman alırken kilonu ve seviyeni doğru söyle. "Biraz daha iyi kayarım" demek, bağlamanın gereğinden sert ayarlanmasına yol açar.

Kayak botuski boot · kayak ayakkabısı

Bileği öne doğru belirli bir açıda sabitleyen, sert plastik kabuklu ve iç astarlı bottur; bacaktaki hareketi kayağa iletir.

Botun sertliği "flex" değeriyle ifade edilir; yeni başlayanlar daha yumuşak botla rahat eder. Bot sıkı oturmalı ama ayak parmakları ezilmemeli, topuk kalkmamalıdır.

Sahadan not:Botun içine tek kat, ince ve uzun kayak çorabı giy. Kalın ya da çift çorap ayağı ısıtmaz, aksine dolaşımı engelleyip üşütür ve botun oturmasını bozar.

Baton (kayak sopası)ski pole · batonlar

Denge, ritim ve düz alanlarda itme için kullanılan, ucunda kar halkası bulunan hafif sopalardır.

Doğru boyda batonu ters tutup halkanın altından kavradığında dirsek yaklaşık dik açı yapar. Yeni başlayanlara ilk derslerde baton verilmeyebilir; denge önce bacaklarla kurulur.

Kask ve kar gözlüğühelmet · goggle

Kask başı çarpma ve düşmelere karşı korur; kar gözlüğü (goggle) gözleri rüzgârdan, kardan ve kar yüzeyinden yansıyan yoğun güneş ışığından korur.

Kar, güneş ışığının büyük bölümünü geri yansıttığı için bulutlu havada bile göz yorulur ve yanabilir. Gözlüğün lens rengi ışık koşuluna göre seçilir. Doğadayız temel eğitim paketlerinde kask ve kar gözlüğü ücretsizdir.

Katmanlı giyinmelayering · üç katman

Terlemeyi dışarı atan iç katman, ısıyı tutan orta katman ve rüzgâr ile suyu geçirmeyen dış katmandan oluşan, kış sporlarının temel giyinme yöntemidir.

Pamuk iç giyim terle ıslanıp üşütür; sentetik ya da yün içlik tercih edilir. Gün içinde hava değiştikçe orta katman çıkarılıp giyilerek ısı ayarlanır.

Pist renkleripiste colours · mavi pist · kırmızı pist · siyah pist

Pistlerin zorluğunu gösteren renk kodlarıdır: Avrupa sisteminde mavi kolay, kırmızı orta, siyah zor pisti gösterir; bazı ülkelerde ve merkezlerde en kolay pistler yeşil ile işaretlenir.

Renk, aynı merkez içindeki pistlerin göreli zorluğunu gösterir; bir merkezin kırmızı pisti başka bir merkezin kırmızısından daha zor olabilir. Kuzey Amerika'da ise yeşil daire, mavi kare ve siyah elmas işaretleri kullanılır.

Sahadan not:Yeni bir merkezde ilk inişini her zaman bildiğin seviyenin bir altındaki renkte yap; pist ve kar koşulunu tanıdıktan sonra yüksel.

Pist kuralları (FIS)FIS kuralları · skier's code

Uluslararası Kayak Federasyonu FIS'in belirlediği, pistteki herkes için geçerli 10 davranış kuralıdır; amaç çarpışmaları ve kazaları önlemektir.

Başlıcaları: başkalarını tehlikeye atmayacak şekilde davran; hızını ve kayışını görüş mesafene ve koşullara uydur; önündeki kayakçının önceliği vardır; geçerken ona yeterli mesafe bırak; piste girerken ve harekete geçerken yukarıyı kontrol et; pistin dar ve görünmeyen yerlerinde durma; yürüyerek çıkıyorsan pistin kenarını kullan; işaret ve tabelalara uy; kazada yardım et; kazaya karıştıysan kimliğini bildir.

Skipassski pass · kayak kartı

Kayak merkezindeki telesiyej, teleski, gondol gibi mekanik tesisleri kullanma hakkı veren kart ya da bilettir; günlük, saatlik, çok günlük veya sezonluk olabilir.

Skipass pistte kaymanın değil, yukarı çıkışın ücretidir; yürüyerek çıkılan alanlarda ve yürüyen bantlarda farklı kurallar uygulanabilir. Doğadayız temel eğitim paketlerinde eğitim günlerinin sınırsız skipass ve yürüyen bant ücretleri pakete dahildir.

Yürüyen bantmagic carpet · baby lift

Başlangıç pistlerinde kayakları çıkarmadan üzerine binilip yukarı taşınılan, zemine gömülü taşıma bandıdır; ilk derslerin vazgeçilmezidir.

TeleskiT-bar · ski lift · çekici

Kayakçıyı kayakları karda kayarken bir halat ve tutamak yardımıyla yokuş yukarı çeken tesistir; kişi oturmaz, çekilir.

Sahadan not:Teleskide oturmaya çalışma; tutamağı kalçanın arkasına al, dizlerini hafif kır ve kayakları çekilen yönde paralel tut.

Telesiyejchairlift · telesiyeji

Kayakçıların kayakları ayaklarında, açık sandalyelere oturarak yukarı taşındığı tesistir; iki, dört, altı ya da sekiz kişilik olabilir.

Binerken sandalye arkadan gelir, kayakçı yalnız oturur; inişte kayak uçları yukarı tutulup rampadan kayarak uzaklaşılır. Emniyet barı yolculuk boyunca kapalı tutulur.

Gondol ve teleferikgondola · cable car

Kayakların çıkarılıp taşındığı kapalı kabinlerle yapılan taşımadır; gondolda küçük kabinler sürekli döner, teleferikte büyük kabinler karşılıklı gidip gelir.

Ratraksnowcat · pist hazırlama

Pistleri her gece düzleyen ve sıkıştıran paletli araçtır; sabah pistlerde görülen düzgün "kadife" çizgiler ratrağın izidir.

Ratrakla hazırlanmış pist, kayakların kenarlarının en iyi tuttuğu zemindir. Bu yüzden sabahın ilk saatleri genellikle en iyi kayış saatleridir.

Pudra karpowder · toz kar

Yeni yağmış, hafif ve kuru, sıkıştırılmamış kardır; üzerinde kaymak süzülme hissi verir ama farklı bir teknik gerektirir.

Pudra karda ağırlık biraz geriye alınır ve iki kayak eşit yüklenir ki uçlar karın içine gömülmesin. Sarıkamış gibi soğuk ve kuru iklimli merkezler kar kalitesiyle bilinir.

Yapay karartificial snow · kar makinesi

Su ve basınçlı havanın düşük sıcaklıkta püskürtülmesiyle kar makineleriyle üretilen kardır; doğal kar azken pistlerin açık kalmasını sağlar.

Yapay kar daha yoğun ve serttir; iyi hazırlandığında hızlı ve dengeli bir pist yüzeyi verir.

Kar kalınlığısnow depth

Pistteki karın santimetre olarak derinliğidir; pistlerin açılması, kar kalitesi ve kayak sezonunun uzunluğu bu ölçüye bağlıdır.

Pistin altındaki taş ve toprağın kayağa ulaşmaması için yeterli kalınlık gerekir. Doğadayız kış programlarının tarihleri, merkezlerin kar durumuna göre planlanır.

Off-pistoff piste · pist dışı

İşaretli ve ratrakla hazırlanmış pistlerin dışında, doğal arazide kaymaktır; çığ riski taşır ve ileri seviye beceri, yerel bilgi ve güvenlik ekipmanı gerektirir.

Off-pist alanlar kayak merkezinin kurtarma ve güvenlik hizmetlerinin kapsamı dışında olabilir. Çığ vericisi (transceiver), sonda ve kürek taşımadan, bölgeyi bilen bir rehber olmadan off-pist'e çıkılmaz.

Après-skiapres ski · kayak sonrası

Kayak gününün ardından merkezde ya da otelde süren sosyalleşme, müzik ve eğlence kültürüdür.

Doğadayız kış programlarında gündüz eğitim ve kayış, akşam ise grupla birlikte gece eğlenceleri programın parçasıdır; sosyal macera tatilinin kıştaki karşılığıdır.

Erciyes Kayak MerkeziErciyes · Kayseri kayak

Kayseri'de, 3.917 metrelik Erciyes Dağı'nın yamaçlarında kurulu, Türkiye'nin en büyük ve en modern kayak merkezlerinden biridir.

Merkeze Tekir, Hacılar ve Hisarcık gibi farklı kapılardan girilir; kapılar birbirine bağlıdır. Havalimanına yakınlığı ve Kapadokya'nın komşuluğu sayesinde kısa kış kaçamakları için idealdir. Doğadayız'ın temel eğitim ve tecrübe paketlerinin büyük bölümü Erciyes'te yapılır.

Sarıkamış Kayak MerkeziSarıkamış · Cıbıltepe · Kars kayak

Kars'ta, sarıçam ormanlarının arasından geçen pistleri ve soğuk, kuru ikliminin getirdiği kaliteli karıyla bilinen kayak merkezidir.

Ormanın içinden uzanan uzun pistler, kayakçıya hem manzara hem de rüzgârdan korunma sağlar. Doğadayız'ın Sarıkamış paketi, kayağı Kars'ın kültür ve tarih rotalarıyla birleştirir.

PalandökenPalandöken Kayak Merkezi · Erzurum kayak

Erzurum şehir merkezine çok yakın, uzun ve dik pistleriyle deneyimli kayakçıların sevdiği, 2011 Kış Universiade'sine ev sahipliği yapmış kayak merkezidir.

BanskoBansko Kayak Merkezi · Bulgaristan kayak

Bulgaristan'da, Pirin Dağları'nın eteğindeki tarihi bir kasabanın üzerinde yükselen, Balkanlar'ın en bilinen kayak merkezlerinden biridir.

Gondolla kasabadan pistlere çıkılır; kasabanın taş evleri ve canlı akşam hayatı kayak tatiline ayrı bir renk katar. Doğadayız'ın yurt dışı kış programlarından biridir.