Kayakta Yan Kayma (Side Slipping) ve Kenar Kontrolü
Yan kayma, paralel kayaklarla eğim çizgisine dik dururken kenarları azar azar bırakıp yamaçtan yana doğru kontrollü kaymaktır. Kayakları düzleştirmek için bilek, diz ve kalçadan hafifçe uzanırsın; yavaşlamak ya da durmak için hafifçe bükülüp dizlerini yokuşa yöneltir, kenar açısını artırırsın. PSIA'ya göre yan kayma, biraz fazla dik bulduğun bir yamaçta güvenle yükseklik kaybetmenin etkili bir yoludur ve kenar bırakmayı öğrettiği için paralel dönüşlerin ve hokey durmasının da temelidir.
Kanada kayak eğitmenleri birliği CSIA, yan kaymayı kayağın ucu ve kuyruğu eşit miktarda yer değiştirirken yaptığı yanal hareket olarak tanımlar. Yani kayaklar dönmeden, eğim çizgisine dik halde yamaçtan aşağı yana doğru süzülür.
Bunu yöneten tek şey kenar açısıdır. CSIA'ya göre kenar açısı arttıkça sürtünme artar ve yana kayma azalır; kayak, kayakçının eğiminden daha az yatırılırsa kayar. CSIA ayrıca kenar bırakmanın, yani kenar açısını öngörülebilir ve kontrollü biçimde azaltmanın, eğitimde sıklıkla gözden kaçtığını vurgular.
Neden önemli?
Dik bir bölümden çıkış: PSIA'ya göre yan kayma, öğrencinin "biraz fazla dik" bulduğu yamaçlarda güvenle yükseklik kaybetmesini sağlar. Kendini seviyenin üzerinde bir pistte bulduğunda ne yapacağını dik pistlerde kayak rehberinde anlattık.
Dönüş sonunda hız kontrolü: Dönüşün bitişinde kayakları kaydırarak hız almak yerine hız kesersin.
Paralel kayağın temeli: PSIA'ya göre yan kayma, kenarları bırakmayı ve kayakların hem ileri hem yana süzülmesine izin vermeyi öğretir. CSIA'nın ders planı da dönüş başında kayakların sabana açılması (stem) sorununa karşı, alt kayağı bırakmaya odaklanan "aç kapa" yan kaymalarını önerir; geçiş için kar sabanından paralel kayağa geçiş rehberine bak.
Adım adım yan kayma
Başlangıç: Hafif bir eğimde, kayaklar paralel ve eğim çizgisine dik dur. Hafifçe bükül; kayaklar yokuş tarafındaki kenarlarında, traverse duruşundasın.
Kenarı bırak: Bilek, diz ve kalçadan hafifçe uzan. Kayaklar düzleşir ve yana kaymaya başlar.
Hızı yönet: Hafifçe bükül ve dizlerini yokuşa doğru yönelt; kenar açısı artar, kayma yavaşlar.
Dur: Biraz daha bükül, kenar açısını artır; kayaklar tutunur.
Tekrarla: Kay, yavaşla, dur. Sonra öbür yöne dönüp aynısını yap.
PSIA-NW'nin değerlendirme ölçütleri de bunlardır: kenarlar uzanma hareketiyle bırakılır, kayaklar paralel kalır, üst gövde sakin ve dengededir.
İleri yan kayma
Düz aşağı kaymayı öğrendikten sonra kayakları hem aşağı hem ileri süzdürürsün. PSIA'nın tarifi: duruştan bilek, diz ve kalçayla uzanıp kayakları düzleştir, ardından bileklerini ve dizlerini biraz daha aşağıya doğru yuvarla. Kayaklar çapraz bir hatta, ileri ve yana birlikte kayar. PSIA'ya göre dizler ve bilekler hafifçe aşağıya yönelince batonlarla itmeye bile gerek kalmaz.
Falling leaf (düşen yaprak)
PSIA-NW'nin alıştırma listesinde falling leaf, ön ve arka arasındaki basıncı değiştirerek eğim çizgisinin bir yanına, sonra öbür yanına yapılan yan kaymalardır:
Ağırlığı biraz öne verirsen kayaklar öne doğru,
Biraz arkaya verirsen geriye doğru kayar.
Sonuç, yamaçta sağa sola salınan bir yaprak izidir. Bu alıştırma ön-arka dengeni ve kenar duyarlılığını birlikte geliştirir.
Çelenk (garland): yan kaymayı dönüşe bağlamak
PSIA'nın başlangıç rehberindeki çelenk alıştırması yan kaymayı dönüşe bağlar:
Sığ bir traverse ile başla.
Dizlerini yokuşa yuvarlayarak kayakları yokuşa doğru çevir ve yavaşla.
Bilek ve dizlerini hafifçe aşağı yuvarlayıp ileri yan kaymaya geç.
Yamaç boyunca tekrarla.
Kayağın izi bir çelenk gibi dalgalanır. Her tekrarda biraz daha eğim çizgisine yakın başlamak, bir yelpazenin açılması gibi seni giderek tam dönüşe yaklaştırır.
Hokey durması
Yan kaymanın hızlı ve keskin hali hokey durmasıdır. PSIA'nın tarifi:
Sığ bir traverse'ten başla.
Hızla bükül ve aynı anda ayaklarını ve kayaklarını yokuşa doğru çevir.
Botun önünde basıncı koru.
Zamanla eğim çizgisine daha yakın başla; biraz daha kenar açısı eklemek çok hızlı bir duruş sağlar.
PSIA bu becerinin özellikle lift kuyruğuna yaklaşırken ve başka bir pistle birleşirken işe yaradığını belirtir. Grupla kayarken arkandakileri önceden uyar; ani duruş, arkadan gelen için sürprizdir. FIS pist kuralları da durulacak yerin yukarıdan görünür olmasını ister.
Sık yapılan hatalar
Hata
Sonuç
Düzeltme
Yokuşa yaslanmak
Ağırlık üst kayağa kaçar, kayaklar tutunmaz ya da ani kayar
Dengeyi alt kayakta tut, kenarı uzanarak bırak
Kayakların uçlarını ya da kuyruklarını çevirmek
Kayaklar aşağı döner, hız birden artar
Uç ve kuyruğu eşit kaydır, ön-arka dengeyi koru
Sadece üst kayağı bırakmak
Kayaklar açılır, saban duruşuna dönersin
İki kenarı birlikte bırak; özellikle alt kayağa odaklan
Kollarla denge aramak
Üst gövde savrulur
Üst gövde sakin, eller önde
Çok dik yerde ilk deneme
Kontrol kaybı
Önce hafif eğimde, sonra kademeli
Kontrollü kaymanın verdiği özgürlük
Yan kaymayı bilen biri, kendini fazla dik bir bölümde bulduğunda panik yerine bir planla iner. Bu güven, bir aktivite tatilini gerilimden keyfe çevirir. Doğadayız'ın temel eğitim paketlerinde bu beceri eğitmenle çalışılır; tüm kış paketlerinde konaklama, skipass ve ekipman dahildir. Zor bir bölümü geçen arkadaşını aşağıda bekleyip birlikte kutlamak ise bir sosyal macera tatilini sıradan bir tatilden ayıran şeydir. Programlar için kış aktivite tatilleri sayfasına bak.
Doğadayız Paketleri
Seviyene uygun Doğadayız paketleri
Konaklama, skipass ve ekipmanın dahil olduğu, grupla yaşanan kış aktivite tatilleri.
Kayak öğrenmenin en kolay yolu: kış aktivite tatili
Bir aktivite tatili, tatilin merkezine bir sporu koyar: ulaşım, konaklama ve yemek planlıdır, sen pistte öğrenmeye odaklanırsın. Doğadayız'ın kış aktivite tatillerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı her pakette yer alır; eğitim paketlerinde Türkiye Kayak Federasyonu'na bağlı eğitmenlerle temel ders verilir, tecrübe paketlerinde pistte kendi seviyende pratik yaparsın.
Programı farklı kılan grup: benzer seviyedeki insanlarla aynı pistte olmak, akşamları birlikte yemek ve gece eğlenceleri, her an yanında bir grup lideri. Tek başına katılanlar da ilk günden bu sosyal macera tatilinin bir parçası olur. Bu yüzden programlarımızı bir sosyal macera tatili olarak tanımlıyoruz.
Kayaklar paralel ve eğim çizgisine dik dururken bilek, diz ve kalçadan hafifçe uzanarak kenarlar bırakılır ve kayaklar yana kayar. Yavaşlamak ya da durmak için hafifçe bükülüp dizler yokuşa yöneltilir, böylece kenar açısı artar.
Yan kayma ne işe yarar?
PSIA'ya göre biraz fazla dik bulunan bir yamaçta güvenle yükseklik kaybetmeyi, dönüş sonunda hız kesmeyi sağlar ve kenar bırakmayı öğrettiği için paralel dönüşlerin ve hokey durmasının temelidir.
Hokey durması nasıl yapılır?
Sığ bir traverse'ten hızla bükülüp ayaklar ve kayaklar yokuşa doğru çevrilir, botun önünde basınç korunur. Zamanla eğim çizgisine daha yakın başlanır. Lift kuyruğu ve pist birleşimlerinde işe yarar; arkadakileri önceden uyarmak gerekir.
Dik pistte hız, frenleyerek değil dönüşün şekliyle kontrol edilir. Amerikan eğitmen derneği PSIA'ya göre dik pistler hızı aşmamak için daha tamamlanmış, yuvarlak dönüşler ister: kayaklar eğim çizgisinden geçtikten sonra yamaca doğru dönmeye devam eder ve hız kesilir. PSIA dik ve buzlu pistlerde daha kısa dönüşleri önerir, çünkü kayakçı eğim çizgisinde daha az zaman geçirir; dönüş sonunda hızlı ve kararlı bir kenar oturtma sağlam bir platform oluşturur. Kayaklar bacaklarla döner, üst gövde sakin kalır; baton batırma ritim verir. Zorlandığında yan kayma ve traverse ile güvenle inmek her zaman bir seçenektir.
Paralel kayağa geçiş tek bir adımda değil, bir ara aşamayla olur: kar sabanı → kar sabanı christie → temel paralel dönüş. Kar sabanı christie'de dönüşe kar sabanıyla başlarsın ve dönüş sırasında iç kayağı dış kayağın yanına getirerek paralel bitirirsin. Amerikan eğitmen derneği PSIA'ya göre eşleştirmeyi kolaylaştıran şey, iç bacağı gevşetip dış kayağa basmaktır; deneyim arttıkça eşleştirme dönüşün daha başına kayar. Gerçek paralel dönüşte ağırlık, dönüş başlamadan yeni dış kayağa aktarılır ve bu hareket sakin bir üst gövdenin altında bacaklardan gelir.
Carving, kayağın yana kaymadan kendi kenarı üzerinde ilerlediği dönüştür. Uluslararası Kayak Federasyonu'nun tanımına göre saf bir carving dönüşünde kayağın kuyruğu, ucunun açtığı izi tam olarak izler ve yana kayma olmaz; karda iki ince çizgi kalır. Dönüşün yarıçapını kayağın kenar açısı, bel (sidecut) yarıçapı ve kayağın bükülmesi belirler: kayak ne kadar çok yatırılırsa dönüş o kadar sıkılaşır. Kaymalı (skidded) dönüşte ise kayak dönüş yolunun üzerinde döner ve yana kayar. Amerikan eğitmen derneği PSIA'ya göre iyi bir dönüşte kenarlar, kayaklar eğim çizgisine dönmeden önce değiştirilir ve kenar açısı dönüş boyunca kademeli artıp azalır.
