Kayak Bağlamaları ve DIN Ayarı Nedir? Profesyonel Ayarın Önemi
DIN ayarı, kayak bağlamasının düşme anında botu hangi kuvvette bırakacağını belirleyen ayardır; adı eski bir Alman standardından gelir, bugün ayarlar ISO 8061 ve ISO 11088 standartlarına göre yapılır. Değer; kilo, boy, yaş, bot taban uzunluğu ve kayakçı tipine (I, II, III) göre seçilir. ISO 8061'in 2015 baskısına göre tip 1 kayakçıda değer %15 azaltılır, tip 3'te %15 artırılır; 10 yaş altı ve 50 yaş üstü kayakçılarda da %15 azaltılır. Çok düşük ayar bağlamanın gereksiz açılmasına, çok yüksek ayar ise düşüşte açılmamasına ve yaralanmaya yol açabilir. Bu yüzden ayar eğitimli bir teknisyen tarafından yapılır ve test edilir; kiralama noktasında yapman gereken tek şey kilonu, boyunu, yaşını ve seviyeni doğru söylemektir.
Kayak bağlaması iki iş yapar: kayarken botu kayağa sıkıca tutar ve tehlikeli bir düşüşte botu bırakır. Bu bırakma kuvveti, bağlamanın ön ve arka parçasındaki küçük pencerelerde görünen bir sayıyla ayarlanır; bu sayıya halk arasında DIN denir.
"DIN" adı, açma değerleri için 1980'lerde yayımlanmış bir Alman standardından (DIN 7881) gelir. Bugün bağlamanın açma değerleri ISO 8061, montajı, ayarı ve muayenesi ISO 11088 standardına göre yapılır.
Ayarı belirleyen 5 bilgi
LOOK'un teknik kılavuzuna göre ayar şu bilgilerle seçilir:
Kilo
Boy
Yaş
Bot taban uzunluğu (milimetre olarak botun üzerinde yazar)
Kayakçı tipi (açılma tercihi)
ISO 8061'in 2015 baskısına göre açma değeri önce kilodan hesaplanır, boy ise kiloya göre bir üst sınır koyar. Ardından kayakçı tipi ve yaş düzeltmesi yapılır.
Kayakçı tipi: I, II, III
Tip
Ne demek? (LOOK)
ISO 8061:2015 düzeltmesi
Tip I
Ortalamadan düşük ayar; düşüşte daha kolay açılma. Başlangıç seviyesi için
−%15
Tip II
Ortalama ayar; çoğu rekreasyonel kayakçı
Düzeltme yok
Tip III
Ortalamadan yüksek ayar; istem dışı açılma riski azalır ama açılmama riski artar
+%15
LOOK'un vurguladığı önemli bir ayrıntı: açılma tercihi, kayakçının seviyesiyle aynı şey değildir. Kendini olduğundan iyi göstermek, gereğinden sert bir ayar demektir.
Yaş: ISO 8061:2015'e göre 10 yaşından küçük ve 50 yaş ve üstü kayakçılarda değer %15 azaltılır; LOOK'un tablosunda bu, bir satır daha düşük ayar demektir.
Neden kendin ayarlamamalısın?
Eğitim gerekir: LOOK, bağlamayı monte eden, ayarlayan ve test eden herkesin üreticinin teknik eğitimini tamamlamış olmasını şart koşar.
Test gerekir: Ayar yalnız penceredeki sayıyı çevirmek değildir; bot ile bağlamanın uyumu ve gerçek açılma kuvveti kalibre bir test cihazıyla kontrol edilir. LOOK bu muayeneyi her ayar değişikliğinden sonra ve her 30 kayak gününde ya da yılda bir önerir.
Sınırları vardır: LOOK'un kılavuzu, doğru ayarlanmış bir bağlamanın bile yaralanmaya yol açabilecek her yükte açılamayacağını belirtir. Bağlama riski azaltır, sıfırlamaz.
ISO 11088, kullanıcıya ait ya da 15 gün ve daha uzun kiralanan sistemleri kapsar; kısa süreli kiralamalar için ayrı bir standart (ISO 13993) vardır.
Kiralama noktasında ne yapmalısın?
Kilonu, boyunu ve yaşını doğru söyle. Birkaç kiloyu saklamak ayarı değiştirir.
Seviyeni dürüstçe belirt. İlk kez kayıyorsan bunu söyle.
Botunu önce giy ve dene; bağlama o bota göre ayarlanır. Bot seçimi için Kayak botu nasıl seçilir? rehberine bak.
Gün içinde sık sık kendiliğinden açılıyorsa ya da hiç açılmadığından şüpheleniyorsan kiralama noktasına geri dön.
Doğru ayarlanmış ekipman, kayağın en sessiz güvenlik önlemidir. Bir aktivite tatilinde ekipman kiralama programın bir parçasıdır: Doğadayız'ın kış paketlerinde kayak ya da snowboard ekipmanı pakete dahildir ve ekipman kiralama noktasında teslim alınır. Ekipmanı grupla alıp aynı gün piste çıkmak ise bir sosyal macera tatilinin ilk sahnesidir; programlar için kış aktivite tatilleri sayfasına bak.
Doğadayız Paketleri
Seviyene uygun Doğadayız paketleri
Konaklama, skipass ve ekipmanın dahil olduğu, grupla yaşanan kış aktivite tatilleri.
Kayak öğrenmenin en kolay yolu: kış aktivite tatili
Bir aktivite tatili, tatilin merkezine bir sporu koyar: ulaşım, konaklama ve yemek planlıdır, sen pistte öğrenmeye odaklanırsın. Doğadayız'ın kış aktivite tatillerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı her pakette yer alır; eğitim paketlerinde Türkiye Kayak Federasyonu'na bağlı eğitmenlerle temel ders verilir, tecrübe paketlerinde pistte kendi seviyende pratik yaparsın.
Programı farklı kılan grup: benzer seviyedeki insanlarla aynı pistte olmak, akşamları birlikte yemek ve gece eğlenceleri, her an yanında bir grup lideri. Tek başına katılanlar da ilk günden bu sosyal macera tatilinin bir parçası olur. Bu yüzden programlarımızı bir sosyal macera tatili olarak tanımlıyoruz.
Kayak bağlamasının düşme anında botu hangi kuvvette bırakacağını belirleyen ayardır. Adı eski bir Alman standardından gelir; bugün ayarlar ISO 8061 ve ISO 11088 standartlarına göre yapılır.
DIN ayarı neye göre belirlenir?
Kilo, boy, yaş, bot taban uzunluğu ve kayakçı tipine (I, II, III) göre. ISO 8061'in 2015 baskısına göre tip 1'de %15 azaltılır, tip 3'te %15 artırılır; 10 yaş altı ve 50 yaş üstünde %15 azaltılır.
Kayak bağlamasını kendim ayarlayabilir miyim?
Önerilmez. Üreticiler ayarı eğitimli teknisyenlerin yapmasını ve kalibre bir cihazla test etmesini şart koşar. Kiralama noktasında kilonu, boyunu, yaşını ve seviyeni doğru söylemen yeterlidir.
Kayak botu seçerken dört şeye bakılır: numara, flex (sertlik), kalıp genişliği ve oturma. Kayak botu numarası Mondopoint sistemiyle verilir: santimetre cinsinden ayak uzunluğudur (ör. 26,5). Yeni başlayanlar için yumuşak–orta flex önerilir; Nordica bu aralığı 40–80, Atomic yaklaşık 70'ten başlayan ölçeğin alt ucu olarak verir, ama flex için markalar arası ortak bir ölçüm standardı yoktur. En sık hata büyük bot almaktır: Atomic'in kabuk testine göre astarı çıkarılmış botta topuk arkasında 2 cm boşluk çoğu kayakçı için doğrudur, 3 cm çok büyüktür.
Yeni başlayan için kayak kısa ve dönmesi kolay olmalıdır. Üreticilerin kuralları biraz farklıdır: Atomic yeni başlayana yaklaşık çene hizasında bir boy önerir; Salomon boydan 10–15 cm, en yeni başlayanlar için 15 cm kısa seçmeyi söyler; Head ise çene ile burun arasını gösterir. Hafif ve az deneyimliysen kısa tarafı, ağır ya da sportifsen uzun tarafı seç. Kısa dönüş yarıçapı (yaklaşık 12–15 m) ve hafif rocker dönüşü kolaylaştırır. İlk sezonda kayak almak yerine kiralamak, doğru boyu denemenin en kolay yoludur.
Snowboard öğrenmeye duruşunu (regular ya da goofy) belirleyerek, eğitmenli bir başlangıç dersiyle ve kiralık ekipmanla başlanır. İlk gün tek ayakla itmeyi, topuk kenarında (heel side) ve parmak kenarında (toe side) yan kaymayı öğrenirsin; ardından yaprak düşüşüyle yön değiştirip genellikle 2–3. günde ilk bağlantılı dönüşlerini yaparsın.
