Pistte Kaza Olursa Ne Yapılır? Yardım Çağırma ve Alan Güvenliği

İlk 60 saniye: 6 adım

1. Dur ve güvende ol: Kendini tehlikeye atmadan, kaza yerinin biraz yukarısında dur.
2. Kaza yerini işaretle: Yaralının yaklaşık 10 metre yukarısına kayaklarını ya da batonlarını çapraz olarak dik; snowboardu bağlamaları aşağı gelecek şekilde yatır. Yukarıdan gelenler kaza yerini görür ve yavaşlar.
3. Yaralıyı değerlendir: Bilinci açık mı, nefes alıyor mu, nerede ağrısı var? Boyun ya da sırt yaralanması ihtimali varsa hareket ettirme.
4. Yardım çağır: Türkiye'de 112'yi ara; mümkünse bir kişi yaralının yanında kalırken diğeri en yakın lift istasyonundaki görevliye ya da pist devriyesine haber versin.
5. Konumu net tarif et: Pist numarası ve rengi, en yakın lift adı, kapı ya da istasyon. Pist haritasındaki numaralar burada işe yarar.
6. Sıcak tut ve yanında kal: Soğuk zeminde yaralı hızla üşür; montunu ya da bir örtüyü altına ve üstüne ser, yardım gelene kadar yanında kal.

FIS kuralları: yardım ve kimlik

Uluslararası Kayak Federasyonu'nun (FIS) 10 davranış kuralının son ikisi kazayla ilgilidir:

• Kural 9 – Yardım: Kaza anında her kayakçı ve snowboardcu yardım etmekle yükümlüdür.
• Kural 10 – Kimlik: Kazaya karışan ve kazaya tanık olan herkes, sorumlu olsun ya da olmasın, kazadan sonra isim ve adres bilgilerini paylaşmalıdır.

FIS'in açıklamasına göre ilk yardım hemen verilmeli, yetkililere haber verilmeli ve kaza yeri diğer kayakçıları uyarmak için işaretlenmelidir. Kuralların tamamı için FIS'in 10 pist davranış kuralı rehberine bak.

Türkiye'de kim yardım eder?

• 112: Türkiye'de Haziran 2021'den beri polis, jandarma, itfaiye, ambulans ve diğer acil numaralar 81 ilde 112 altında birleşti. Kayak merkezindeki bir kazada da önce 112 aranabilir.
• Jandarma Arama Kurtarma (JAK): Büyük kayak merkezlerinde JAK timleri görev yapar. Anadolu Ajansı'na göre Erciyes'te JAK timleri yılda yaklaşık 700 olaya müdahale ediyor; kar motoruyla olay yerine ulaşıyor, ilk yardım verip yaralıyı 112'ye teslim ediyor. Palandöken'de JAK karakolu 2.242 metrededir; kayaklı, motorlu ve köpekli devriyeler yapılır ve drone ile çığ nedeniyle kapatılan alanlara girenlere ve kask takmayanlara ceza uygulanır.
• İşletmenin ekipleri: Erciyes A.Ş.'ye göre merkezde 25 kişilik bir pist ekibi yaralıları sağlık istasyonuna taşır ve JAK ve 112 ile birlikte çalışır; işletmenin genel kurallarına göre devriye ve sağlık ekibinin ilk yardımı ücretsizdir.

Bansko'da (Bulgaristan)

Bulgaristan'da da genel acil numara 112'dir. Bulgar Kızılhaçı'na bağlı Dağ Kurtarma Servisi (PSS), 26 Ağustos 2026'da kısa numara 1470'i kapattığını duyurdu; 112 zayıf sinyal bölgelerinde daha iyi çalışıyor. PSS'ye ulaşmak için 112 aranıp dağ kurtarmayla bağlantı istenebilir; servisin diğer numaraları 02 963 2000, 0887 100 237 ve 0887 100 238'dir. Eski seyahat rehberlerinde hâlâ 1470 numarası geçebilir; artık geçerli değildir.

Yaralıyı ne zaman hareket ettirmemeli?

• Boyun, sırt ya da baş yaralanması ihtimali varsa (ör. yüksek hızda çarpma, bilinç kaybı, uyuşukluk).
• Bacakta ya da kolda belirgin şekil bozukluğu varsa.
• Yaralı hareket ettiğinde şiddetli ağrı duyuyorsa.

Bu durumlarda yaralıyı yerinde sabit ve sıcak tut; taşımayı pist ekibine ve sağlık görevlilerine bırak. Kaza yeri pist ortasındaysa işaretleme bu yüzden çok önemlidir.

Kazadan sonra

• Kimlik paylaşımı: Kazaya karışan herkesin isim ve iletişim bilgilerini al ve ver (FIS kural 10).
• Tanıklar: Tanık olan kişilerin bilgilerini not et.
• Sigorta: Sigortan varsa kaza raporunu ve sağlık belgelerini sakla; kayak teminatının kapsamını Kayak tatilinde seyahat sigortası rehberinde anlattık.

Kazayı önlemek

Kazaların çoğu önlenebilir: kask takmak (Erciyes'te zorunludur), seviyene uygun pistte kaymak, hızını kontrol etmek, yorulunca bırakmak ve pist dışına çıkmamak. Lift kurallarını Telesiyej, teleski ve gondol nasıl kullanılır? rehberinde anlattık.

Grupla kayarken

Bir aktivite tatilinde grup halinde kaymanın güvenlik açısından da faydası vardır: bir sorun olduğunda yanında birileri olur, grup lideri buluşma noktalarını ve iletişimi yönetir. Doğadayız'ın kış programlarında her grupta bir grup lideri bulunur; programlarımız bu yüzden aynı zamanda birer sosyal macera tatilidir. Telefonuna grup liderinin numarasını kaydetmeyi unutma.