Kış Sporları · Genel · Ekipman
Kayak montu ve pantolonu iki işi aynı anda yapmalıdır: karı ve suyu dışarıda tutmak ve teri dışarı atmak. Etiketlerdeki ilk sayı su geçirmezliği (mm), ikinci sayı nefes alabilirliği (g/m²/24 saat) gösterir; Burton'a göre kuru kar için 5K/5K, ortalamanın üstünde kar için 10K/5K, ağır ıslak kar ya da yağmur için 20K/10K iyi bir başlangıçtır. Ancak bu değerler için resmî bir sektör standardı yoktur ve farklı test yöntemlerinin sonuçları birbiriyle kıyaslanamaz. Membran kumaşlar 2 katman (2L), 2,5 katman (2,5L) ve 3 katman (3L) olarak üretilir. Yüzeydeki su itici kaplama (DWR) aşındığında kumaş ıslanır ve nefes alamaz hale gelir; bu yüzden bakımı önemlidir. Kayakta en esnek seçim, altına katman eklenebilen bir kabuk mont ve pantolondur.
Hazırlayan: Outdoor AkademiTeknik inceleme: Mustafa Kaya · 27 Ekim 2026Yayın: 5 dk okumaKIS-057
Kayak montu ve pantolonu, katmanlı giyinmenin en dış katmanıdır. Altında teri uzaklaştıran bir iç katman ve gerekirse ısıtan bir ara katman olur. Katmanlama mantığını kayak ve snowboard yaparken ne giyilir? rehberinde anlattık. Bu yazı dış katmanı seçmek içindir.
Kayak montlarında genelde "10K/10K" ya da "20.000 mm / 15.000 g" gibi iki sayı bulunur:
Burton'ın önerdiği seviyeler:
| Koşul | Önerilen değer (su geçirmezlik / nefes alabilirlik) |
|---|---|
| Kuru, soğuk kar | 5K / 5K |
| Ortalamanın üstünde kar | 10K / 5K |
| Ağır ıslak kar ya da yağmur | 20K / 10K |
Avrupa'da yağmura karşı koruyucu iş kıyafetleri için EN 343 standardı vardır. SATRA'ya göre bu standartta su geçirmezlik dört sınıfa ayrılır ve en yüksek sınıf (4) 20.000 Pa, yani yaklaşık 2.040 mm su basıncına dayanmayı ister; hem kumaş hem dikişler test edilir. Nefes alabilirlik de dört sınıfa ayrılır ve 4. sınıf en iyisidir. Kayak montlarının etiketindeki "20.000 mm" ile EN 343'ün değerleri aynı test değildir; ikisini birbirine çevirmeye çalışma.
Su geçirmez nefes alan kumaşlarda ince bir membran bulunur. Burton'ın anlatımıyla:
| Yapı | Nasıl yapılır? | Özellik |
|---|---|---|
| 2L (iki katman) | Membran dış kumaşa yapıştırılır, içte serbest bir astar vardır | Yaygın, rahat; genelde yalıtımlı montlarda |
| 2,5L | Astar yerine membranın üzerine ince koruyucu bir baskı katmanı uygulanır | Hafif, paketlenebilir |
| 3L (üç katman) | Dış kumaş, membran ve iç kumaş birbirine yapıştırılır | Dayanıklı; genelde kabuk montlarda |
Dış kumaşın yüzeyindeki DWR kaplaması suyun damlalar halinde akıp gitmesini sağlar. Burton'a göre DWR aşındığında dış kumaş suyu emer ("ıslanır"); membran hâlâ su geçirmez olsa da nefes alabilirlik düşer ve içeride nem birikir. Montunu üreticinin talimatıyla yıkamak ve gerekirse DWR'yi yenilemek bu yüzden önemlidir.
PFAS'sız kaplamalar: Eski DWR kaplamaların çoğu PFAS ("kalıcı kimyasallar") içeriyordu. Avrupa Komisyonu, PFAS grubundan PFHxA'yı yağmurluk gibi tüketici tekstillerinde yasaklayan kısıtlamayı kabul etti; geçiş süreleri kullanıma göre 18 ay ile 5 yıl arasındadır. Tüm PFAS'ları kapsayan genel kısıtlama ise ECHA'da hâlâ değerlendirme aşamasındadır. Etikette "PFC-free" ya da "PFAS-free" ibaresine bakabilirsin.
Hangisini seçersen seç, hissedilen sıcaklık rüzgârla çok değişir; rüzgâr soğuğu rehberine bak.
| Ayrıntı | Neden önemli? |
|---|---|
| Bantlı dikişler | Dikiş delikleri suyun en kolay girdiği yerdir; bantlanmış dikişler sızıntıyı önler |
| Kar eteği | Düşünce montun altından kar girmesini engeller |
| Kaska uyan kapüşon | Kaskın üzerine geçebilen kapüşon fırtınada işe yarar |
| Havalandırma fermuarları | Koltuk altındaki fermuarlar terlemeyi azaltır |
| Skipass cebi | Kolda ya da göğüste, turnikede kartı okutmayı kolaylaştırır |
| Bilek manşeti | Eldivenle birleşip kar girmesini önler |
Kayak pantolonunda da su geçirmezlik ve nefes alabilirlik aynı şekilde okunur. Ek olarak:
İlk kayak tatilinde pahalı bir takım almak zorunda değilsin. Su geçirmez bir mont ve pantolon, altına katmanlarla birçok kişi için yeterlidir. Kayak gözlüğü ve kask için gözlük seçimi ve kask seçimi rehberlerine, eller için kayak eldiveni rehberine bak.
Islanan ve üşüyen biri öğleden sonra pistten erken çekilir; kuru kalan ise günü sonuna kadar kayar. Bu yüzden doğru dış katman, bir aktivite tatilinin verimini doğrudan etkiler. Doğadayız'ın kış paketlerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı dahildir. Gün sonunda kuru ve sıcak biçimde grupla buluşmak da bir sosyal macera tatilinin keyfini artırır. Programlar için kış aktivite tatilleri sayfasına bak.
Doğadayız Paketleri
Konaklama, skipass ve ekipmanın dahil olduğu, grupla yaşanan kış aktivite tatilleri.
Doğadayız sosyal macera tatili
Bir aktivite tatili, tatilin merkezine bir sporu koyar: ulaşım, konaklama ve yemek planlıdır, sen pistte öğrenmeye odaklanırsın. Doğadayız'ın kış aktivite tatillerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı her pakette yer alır; eğitim paketlerinde Türkiye Kayak Federasyonu'na bağlı eğitmenlerle temel ders verilir, tecrübe paketlerinde pistte kendi seviyende pratik yaparsın.
Programı farklı kılan grup: benzer seviyedeki insanlarla aynı pistte olmak, akşamları birlikte yemek ve gece eğlenceleri, her an yanında bir grup lideri. Tek başına katılanlar da ilk günden bu sosyal macera tatilinin bir parçası olur. Bu yüzden programlarımızı bir sosyal macera tatili olarak tanımlıyoruz.
İlk sayı su geçirmezliği (10.000 mm su sütunu), ikinci sayı nefes alabilirliği (günde metrekare başına 10.000 gram su buharı) gösterir. Burton'a göre ortalamanın üstünde kar için 10K/5K, ağır ıslak kar için 20K/10K iyi bir başlangıçtır; ancak bu değerler için resmî bir sektör standardı yoktur.
2L'de membran dış kumaşa yapıştırılır ve içte serbest bir astar bulunur; 3L'de dış kumaş, membran ve iç kumaş tek parça halinde yapıştırılır. 3L genelde daha dayanıklıdır ve kabuk montlarda kullanılır; 2,5L ise astar yerine ince bir koruyucu baskı katmanıyla daha hafiftir.
Salopet göğse kadar uzandığı için düşüşte ve derin karda belden kar girmesini önler; snowboardcular sık oturduğu için tercih eder. Pantolon daha pratik ve serindir. İkisinde de paçadaki iç tozluk karı dışarıda tutar.
GenelEkipmanKış Sporları · KIS-056
Kayak ve snowboard'da üç katman giyilir: teri dışarı atan sentetik ya da yün içlik, ısıyı tutan polar orta katman ve rüzgârı ve suyu geçirmeyen kayak montu ve pantolonu. Buna tek kat ince kayak çorabı, su geçirmez eldiven, boyunluk, kask ve kar gözlüğü eklenir. Pamuk giyilmez: terle ıslanır ve üşütür.
Rehberi oku →GenelEkipmanKış Sporları · KIS-060
Pistte eller hem soğuğa hem ıslanmaya en açık bölgedir. Parmakları birbirine değen parmaksız eldiven (mitten), parmakları ayrı eldivene göre genelde daha sıcak tutar; tek denekli bir Antarktika testinde en iyi sonucu iç eldivenli parmaksız eldiven ve ısıtmalı ürünler verdi. Parmaklı eldiven ise baton tutmayı, fermuar ve tokaları kullanmayı kolaylaştırır. Hangisini seçersen seç su geçirmez ve bileği kapatan bir model al, altına ince bir iç eldiven ekle. Eldiven üzerindeki EN 511 kodu soğuğa ve suya karşı test sonuçlarını gösterir ama bir sıcaklık derecesi vermez. Donmanın ilk belirtileri kızarıklık ve ağrı, ardından beyaz ya da gri-sarı, mumsu ve uyuşuk deridir; bu durumda deriyi ovma, ılık (sıcak değil) suyla ısıt.
Rehberi oku →GenelKar ve dağ bilimiKış Sporları · KIS-097
Rüzgâr soğuğu (wind chill), rüzgârın açık deriden ısıyı hızla alıp götürmesi nedeniyle hissedilen sıcaklığın gerçek hava sıcaklığından düşük olmasıdır. Türkiye'de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın bilgi kartına göre −5 °C'de 30 km/sa rüzgâr, −13 °C gibi hissettirir. Kanada Çevre Bakanlığı'na göre rüzgâr soğuğu −28 °C ile −39 °C arasındayken açık deri 10–30 dakikada donabilir; daha düşük değerlerde bu süre birkaç dakikaya iner. Kayakta rüzgârın bir kısmını sen yaratırsın: hızla inerken ve özellikle telesiyejde rüzgâra karşı oturduğunda deri çok çabuk soğur.
Rehberi oku →
