Pudra Karda (Powder) Kayak ve Snowboard Tekniğinin Temelleri
Pudra karda temel kural, pistteki alışkanlıkları biraz değiştirmektir. Kayakta ağırlık iki ayağa daha eşit verilir ve iki kayak yeni dönüşe birlikte, aktif ve kademeli yönlendirilir; PSIA'nın çalışma rehberi derin karın direncinin bunu gerektirdiğini belirtir. Snowboard'da burnu yüzeyde tutmak için omuzlarla geriye yaslanmak yerine kalçalar arka ayağa kaydırılır, ön diz bükülü kalır; dönüşler hızı korumak için biraz açık tutulur. Başlamak için birkaç santimetrelik taze kar idealdir. Pudra karın gizli tehlikesi de vardır: ağaç diplerindeki boşluklara ve derin kara baş aşağı düşmek kar gömülmesiyle boğulmaya yol açabilir; bu yüzden pudra karda her zaman görüş mesafesinde bir arkadaşla kayılır.
Bakımlı pistte kayaklar ya da tahta sert bir yüzeyde kenarları üzerinde ilerler. Pudra karda ise kar içinde yüzer: hem altında hem önünde kar vardır ve her hareket karın direnciyle karşılaşır. Kar türlerinin genel farklarını kar türleri rehberinde anlattık.
Pudra kar çoğu zaman pist dışında aranır; ama yoğun bir kar yağışından sonraki sabah, henüz bakımı yapılmamış pist kenarlarında da bulunur. Pist dışına çıkmak ayrı bir eğitim ve ekipman ister; freeride'a geçiş rehberine bak.
Nerede başlamalı?
Amerikan profesyonel kayak eğitmenleri derneği PSIA'nın eğitmen çalışma rehberi, pudra karı ilk kez deneyecekler için 8–15 santimetre civarı taze karı ideal sayar. Derin kara geçmeden önce:
Bakımlı pistte rahat ve bağlantılı paralel dönüşler (ya da snowboard'da bağlantılı dönüşler) yapabiliyor ol.
Hafif eğimli, düzenli ve açık bir alan seç; ağaçlık ve dik bölümlerden uzak dur.
Pist kenarındaki yumuşak kar şeritleri iyi bir başlangıçtır.
Kayakta pudra tekniği
İki ayağa eşit basmak. PSIA'nın çalışma rehberine göre orta seviye kayakçılar pudra karla karşılaşınca kayakları yeniden sabana açmaya başlayabilir. Önerisi, iki ayağa biraz daha eşit basmak ve iki kayağı yeni dönüşe birlikte, aktif olarak döndürmektir.
Kademeli ve tutarlı yönlendirme. Derin karın direnci, yönlendirme hareketlerinin tutarlı ve kademeli uygulanmasını gerektirir. Ani hareketler kayakları kar içinde durdurur.
Ritim. Dönüşleri ritmik ve akıcı tut; ani ve sert hareketlerden kaçın.
Ekipman. Genel olarak geniş belli ve burnu yukarı kalkık (rocker) kayaklar ve tahtalar pudrada yüzmeyi kolaylaştırır; bel genişliklerini sürüş stilleri rehberinde anlattık.
Yeni Zelanda eğitmen birliği NZSIA'nın kılavuzuna göre:
Kalçayı arka ayağa kaydır. Kütle merkezini geriye omuzlarla yaslanarak değil, kalçalarını arka ayağa doğru kaydırıp ön dizini bükülü tutarak al. NZSIA'nın saydığı en sık hata, omuzlarla geriye yaslanıp ön bacağı düzleştirmektir.
Küçük arka hareketler. Dönüş boyunca küçük geri hareketler tahtayı yüzdürür.
Pudra karın en az bilinen tehlikesi kar gömülmesiyle boğulmadır: ağaç diplerinde dallar karın sıkışmasını engellediği için oluşan gevşek boşluklara (ağaç çukuru) ya da çok derin kara baş aşağı düşmek.
Van Tilburg'ün 2010 tarihli derlemesine göre son yirmi yılda 70'ten fazla belgelenmiş ölüm vardır ve ölüm muhtemelen 15–30 dakika içinde gerçekleşir.
Baugher'in ABD kayak alanlarındaki vakaları inceleyen 2012 tarihli konferans bildirisine göre 1990–2012 arasında 64 vaka kaydedildi; kayak alanı sınırları içinde bu risk, alan içindeki çığ riskinin yaklaşık 6 katıydı. Vakaların yaklaşık %70'inde ağaç çukuru söz konusuydu; vakaların %40'ı Aralık ve Ocak aylarındaydı.
Aynı bildiriye göre kurbanların çoğunun yanında bir arkadaşı vardı ama düşüşü görmemişti; yapılan deneylerde hiçbir denek kendi başına çıkamadı.
Önleme: ABD Ulusal Kayak Alanları Birliği'nin (NSAA) kuralı açıktır: her zaman görüş mesafesinde bir arkadaşla kay. Ağaçların dibinden geniş geç; ağaçlık alanlara girme.
Düşersen (Van Tilburg):
Kendini topla, yuvarlanmaya çalış.
Ağacın gövdesine ya da dallara tutun.
Bağır ya da düdük çal.
Baş aşağıysan yüzünün önünde bir hava boşluğu oluşturup korumaya çalış.
Taze karla gelen sabah
Gece boyunca yağan karın ardından pist kenarlarında ilk dönüşleri yapmak, bir aktivite tatilinin en çok hatırlanan anlarından biridir. Doğadayız'ın kış paketlerinde konaklama, skipass ve ekipman dahildir; eğitmenli ders ise temel eğitim paketlerine aittir. Taze karda birbirini görüş mesafesinde tutarak kaymak ve aşağıda buluşup inişi anlatmak da bir sosyal macera tatilinin hem güvenli hem keyifli hâlidir. Programlar için kış aktivite tatilleri sayfasına bak.
Doğadayız Paketleri
Seviyene uygun Doğadayız paketleri
Konaklama, skipass ve ekipmanın dahil olduğu, grupla yaşanan kış aktivite tatilleri.
Kayak öğrenmenin en kolay yolu: kış aktivite tatili
Bir aktivite tatili, tatilin merkezine bir sporu koyar: ulaşım, konaklama ve yemek planlıdır, sen pistte öğrenmeye odaklanırsın. Doğadayız'ın kış aktivite tatillerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı her pakette yer alır; eğitim paketlerinde Türkiye Kayak Federasyonu'na bağlı eğitmenlerle temel ders verilir, tecrübe paketlerinde pistte kendi seviyende pratik yaparsın.
Programı farklı kılan grup: benzer seviyedeki insanlarla aynı pistte olmak, akşamları birlikte yemek ve gece eğlenceleri, her an yanında bir grup lideri. Tek başına katılanlar da ilk günden bu sosyal macera tatilinin bir parçası olur. Bu yüzden programlarımızı bir sosyal macera tatili olarak tanımlıyoruz.
Ağırlık iki ayağa daha eşit verilir ve iki kayak yeni dönüşe birlikte, aktif ve kademeli yönlendirilir; PSIA'nın çalışma rehberi derin karın direncinin bunu gerektirdiğini belirtir. Dönüşler ritmik ve akıcı tutulur, çok yavaş kalmaktan kaçınılır.
Pudra karda snowboard yaparken geriye mi yaslanılır?
Omuzlarla geriye yaslanılmaz. NZSIA kalçaların arka ayağa doğru kaydırılmasını ve ön dizin bükülü tutulmasını önerir; kenar değişimi bacakların kademeli toplanmasıyla yapılır ve dönüşler hızı korumak için biraz açık tutulur.
Ağaç çukuru (tree well) nedir, neden tehlikelidir?
Ağaç diplerinde dalların altında oluşan gevşek kar boşluğudur. Baş aşağı düşen kişi kar içinde boğulabilir; bir derlemeye göre ölüm muhtemelen 15–30 dakika içinde gerçekleşir ve deneylerde kimse kendi başına çıkamamıştır. Pudra karda her zaman görüş mesafesinde bir arkadaşla kaymak ve ağaç diplerinden uzak durmak gerekir.
Dik pistte hız dönüşün şekliyle yönetilir: NZSIA'ya göre dik ya da sert karda küçük, kapalı dönüşler ileri momentumu azaltır ve kenar değişimi erken ama kademeli yapılır. Buzda sezgiye ters bir kural vardır: daha alçak, ortalanmış duruş ve daha az kenar açısı tabanın daha çok yerini kara değdirir. Crud ve slush'ta bilekler ve dizler darbeyi emer, kenar sınırlı tutulur. Pudra karda omuzlarla geriye yaslanmak yerine kalçalar arka ayağa kaydırılır ve bağlamalar biraz kuyruğa alınabilir. Arazi seni zorlarsa yan kayma ya da traverse ile inmek her zaman doğru bir seçenektir.
Kar değiştikçe teknik de değişir. Amerikan eğitmen derneği PSIA'ya göre buzlu pistte kayaklar dönmeye çok az direnç gösterir; bu yüzden fazla döndürmek kaymaya yol açar; çözüm kenar açısını kademeli artırmak ve yeni dış kayağa erken ve kararlı yüklenmektir. Pudra karda ise kayaklar daha çok eğim çizgisinde tutulur, dönüşler güçlü, sürekli ve sabırlı yönlendirmeyle yapılır ve kayaklar görece düz kalır. Islak ve yapışkan karda Yeni Zelanda eğitmen birliğinin (NZSIA) belirttiği gibi aynı dönüş daha çok güç ister; akıcı ve geniş dönüşler işi kolaylaştırır. Her koşulda temel kural aynıdır: ortalı duruş ve kontrollü hız.
Freeride'a geçiş üç ayaklıdır: teknik, bilgi ve ekipman. Teknik olarak her kar ve arazide, dik bölümlerde kontrollü kayabiliyor olmalısın. Bilgi olarak bir çığ eğitimi kursu (örneğin ABD'de üç günlük AIARE 1, Kanada'da en az iki günlük AST 1) ve arkadaş kurtarma pratiği gerekir. Ekipman olarak çığ vericisi, sonda ve kürek grubun her üyesinde bulunmalı ve kullanılabilmelidir. Bunun nedeni zamandır: İsviçre verilerinde tamamen gömülen birinin hayatta kalma olasılığı 18 dakikada %91 iken 35 dakikada %34'e düşer; yani kurtarma çoğu zaman yanındaki arkadaşlarının elindedir. Çığ hava yastığı ölüm oranını düşürür ama garanti vermez. İlk pist dışı deneyimlerini sertifikalı bir dağ rehberiyle yapmak en güvenli yoldur.
