Snowboard'da Kısa ve Uzun Dönüşler: Dönüş Şekli ve Basınç Kontrolü
Snowboard'da hızı dönüşün şekli belirler: NZSIA'ya göre eğim çizgisine dik tamamlanan kapalı dönüşler dik ve sert karda hızı keser, açık dönüşler düzlüklerde hızı korur. Dönüş boyu ise tahtanın eğim çizgisinde ne kadar kaldığına ve hareketlerin ne kadar yavaş uygulandığına bağlıdır. Kısa dönüşlerde daha hızlı zamanlanmış rotasyon, toplama hareketleri ve kaynaşan dönüş evreleri öne çıkar; uzun dönüşlerde daha az rotasyon, daha uzun süreye yayılan hareketler ve tahtanın bel kavisi belirleyicidir. Basınç, bacakların bir amortisör gibi bükülüp uzanmasıyla kontrol edilir.
Yeni Zelanda kayak ve snowboard eğitmenleri birliği NZSIA'nın kılavuzuna göre iniş hızı esas olarak dönüşlerin eğim çizgisine göre şekliyle kontrol edilir:
Kapalı (tamamlanmış) dönüş: Tahta eğim çizgisine dik olana kadar yönlendirilir; dik eğimlerde ve sert karda kullanılır.
Açık (tamamlanmamış) dönüş: Tahta eğim çizgisine yakın kalır; düz eğimlerde ve bağlantı yollarında hızı korur.
NZSIA'nın saat kadranı alıştırması bunu somutlaştırır: yamacı bir saat gibi düşün, eğim çizgisi 6'yı göstersin. Dönüşleri 3'ten 9'a çizersen kapalı, 4'ten 8'e çizersen açık, 5'ten 7'ye çizersen çok açık dönüşler yaparsın. Dönüş açıldıkça hızın artar.
Bağlantılı dönüşlerin temelini bağlantılı S dönüşleri rehberinde anlattık; burada konu, aynı dönüşün boyunu ve şeklini isteğine göre değiştirmektir.
Dönüş boyu neye bağlı?
NZSIA'ya göre tahta eğim çizgisinde ne kadar uzun kalırsa ya da hareketler ne kadar yavaş uygulanırsa dönüş o kadar büyür. Kılavuz, ritmi oturtmak için bir sayma yöntemi de önerir:
Dönüş
Sayım (öğretim aracı)
Hareketler
Küçük
Yaklaşık 2 saniye
Daha çok ve daha hızlı zamanlanmış rotasyon
Orta
3–4 saniye
Dengeli
Büyük
5–6 saniye
Daha az rotasyon, daha uzun süreye yayılmış
Bu saniyeler bir tanım değil, ritim tutmak için bir yardımcıdır.
Kaymalı, kenarlı ve carving dönüş
NZSIA dönüşleri tahtanın karda bıraktığı ize göre ayırır:
Kaymalı dönüş: Düşük kenar açısı ve pivot; yeni başlayanlar ve yavaşlamak isteyen deneyimli sürücüler kullanır.
Kenarlı dönüş: Daha dar bir iz, ama henüz ince bir çizgi değil.
Carving: Pivot ya da kayma yok; karda kalem çizgisi inceliğinde bir iz kalır.
NZSIA'ya göre yönlendirme açısı büyüdükçe kayma artar; mükemmel bir carving'de bu açı sıfırdır. Bu, carving'de hiç rotasyon olmadığı anlamına gelmez; gövde hareketleri sürer ama tahtayı döndürmez. Carving'in ayrıntılarını snowboard carving rehberinde anlattık.
Kısa dönüş tekniği
Evreler kaynaşır: NZSIA'ya göre dönüşler küçülüp hızlandıkça hazırlık, başlangıç, kontrol ve bitiş evreleri iç içe geçer; küçük ve açık bir dönüşte bitiş neredeyse hiç yoktur.
Toplama (retraction): Tahta, bacaklar çekilerek gövdeye doğru toplanır ve kenar değişimi böyle yapılır. NZSIA bu yöntemi küçük dönüşler, pudra kar ve tümsekler için önerir.
Daha hızlı rotasyon: Küçük dönüşler, daha kısa sürede daha çok rotasyon ister.
Dikte kapalı dönüş: Arazi dikleştikçe daha küçük ve kapalı dönüşler gerekir. Dik pistte kenar değişiminin nasıl erkene alındığını snowboard'da dik pist ve değişken kar rehberinde anlattık.
Uzun dönüş tekniği
Daha az rotasyon, daha uzun zaman: Hareketler dönüşe yayılır.
Yukarı yükten kurtarma: NZSIA'ya göre kenar değişiminde bacakların en uzanık olduğu bu yöntem, pistte yüksek hızlı büyük dönüşlerde ve yarışta kullanılır.
Bel kavisini kullan: NZSIA'nın ileri carving önerisi, dönüş boyunu tahtayı kaydırarak değil bel kavisini kullanarak ayarlamaktır.
Tahtanın payı: NZSIA'ya göre snowboard'ların bel yarıçapı çocuk tahtalarında yaklaşık 5 metreden yarış tahtalarında 17 metreye kadar değişir; çoğu snowboard'unki 8 ile 9 metre arasındadır. Küçük yarıçaplı bir tahta kısa dönüşü, büyük yarıçaplı bir tahta uzun dönüşü kolaylaştırır. Tahta tiplerini snowboard tipleri rehberinde anlattık.
Basınç kontrolü
Bükülme ve uzanma bir amortisördür. NZSIA'ya göre tahtanın titremesi ya da sekmesi basıncın verimsiz yönetildiğini gösterir. Eklemler farklı çalışır: ayak bilekleri hızlı ama sınırlı güçte, dizler ve kalça daha yavaş ama daha güçlüdür.
Kenar değişimindeki seçenekler:
Yöntem
Kenar değişiminde
Nerede?
Yukarı yükten kurtarma
En uzanık
Başlangıç, pistte büyük ve hızlı dönüşler
Aşağı yükten kurtarma
En bükük
Engebeli arazi; üst seviyede daha hızlı ve kontrollü
Toplama
Tahta gövdeye çekilir
Küçük dönüşler, pudra, tümsekler
Arazi
Bacaklar tümsek üzerinde yumuşar
Tümsek, banked slalom, boardercross
Ön-arka basınç: NZSIA'ya göre yeni başlayanlar ağırlığı iki ayağa eşit dağıtır. İleri seviyede, dönüşün kontrol ve bitiş evrelerinde kenar tutuşunu artırmak için basınç kuyruğa kaydırılır ve ardından yeniden ortalanır. "Hep ön ayağa yüklen" kuralı bu yüzden yalnızca başlangıç için doğrudur. Ön ve arka ayağın rolünü sözlükteki ön ve arka ayak maddesinde bulabilirsin.
Karar sırası: NZSIA'nın önerdiği sıra önce kenar (ne zaman, ne hızla), sonra basınç (ne kadar, nereye), sonra yönlendirmedir (ne kadar, hangi vücut bölümüyle).
Rebound: Basınçla tahtada biriken enerji, kenar değişiminde seni yeni dönüşe fırlatabilir. NZSIA'ya göre asıl değerli beceri bu enerjiyi üretmek değil, yönetmektir.
AASI'nın altı temel ilkesi
ABD'nin snowboard eğitmenleri birliği AASI, iyi bir dönüşün temellerini altı ilkeyle özetler: kütle merkezini tahtanın boyunca ve genişliği boyunca kontrol etmek, tahta ile kar arasındaki basıncın büyüklüğünü ayarlamak, tahtanın yatışını eğilme ve angulasyonla, dönmesini bükülme-uzanma ve gövde rotasyonuyla, burulmasını da yine bükülme-uzanma ve rotasyonla kontrol etmek.
Sık yapılan hatalar
Hata
Sonuç
Düzeltme
Hızı kenara basarak kesmeye çalışmak
Kenar takılır, sert duruşlar
Dönüşü kapatarak hızı kes
Kısa dönüşü yavaş ritimle yapmak
Dönüşler büyür, hız artar
Daha hızlı zamanlanmış rotasyon ve toplama
Uzun dönüşte tahtayı döndürmek
Kaymalı, köşeli iz
Kenara yatır, bel kavisine güven
Bacakları kilitli tutmak
Tahta titrer ve seker
Bükülüp uzanarak karı "emmek"
Her koşulda ön ayakta kalmak
Bitişte kenar tutmaz
İleri seviyede bitişte kuyruğa basınç, sonra ortala
Ritmi değiştirebilen sürücü
Dönüşlerinin boyunu ve şeklini isteğine göre değiştirebilen biri, kalabalık bir pistte de geniş bir sabah pistinde de kendine uygun hattı bulur; bu da bir aktivite tatilinin her gününü daha keyifli kılar. Doğadayız'ın tüm kış paketlerinde konaklama, skipass ve ekipman dahildir; eğitmenli ders ise temel eğitim paketlerine aittir. Saat kadranı alıştırmasını arkadaşlarınla sırayla deneyip birbirinizin izine bakmak da bir sosyal macera tatilinin pistteki eğlencesidir. Programlar için kış aktivite tatilleri sayfasına bak.
Doğadayız Paketleri
Seviyene uygun Doğadayız paketleri
Konaklama, skipass ve ekipmanın dahil olduğu, grupla yaşanan kış aktivite tatilleri.
Kayak öğrenmenin en kolay yolu: kış aktivite tatili
Bir aktivite tatili, tatilin merkezine bir sporu koyar: ulaşım, konaklama ve yemek planlıdır, sen pistte öğrenmeye odaklanırsın. Doğadayız'ın kış aktivite tatillerinde konaklama, skipass ve kayak ya da snowboard ekipmanı her pakette yer alır; eğitim paketlerinde Türkiye Kayak Federasyonu'na bağlı eğitmenlerle temel ders verilir, tecrübe paketlerinde pistte kendi seviyende pratik yaparsın.
Programı farklı kılan grup: benzer seviyedeki insanlarla aynı pistte olmak, akşamları birlikte yemek ve gece eğlenceleri, her an yanında bir grup lideri. Tek başına katılanlar da ilk günden bu sosyal macera tatilinin bir parçası olur. Bu yüzden programlarımızı bir sosyal macera tatili olarak tanımlıyoruz.
Dönüşün şekliyle. NZSIA'ya göre eğim çizgisine dik tamamlanan kapalı dönüşler dik ve sert karda hızı keser, eğim çizgisine yakın kalan açık dönüşler hızı korur. Saat kadranı alıştırmasında 3'ten 9'a çizilen dönüşler kapalı, 5'ten 7'ye çizilenler çok açıktır.
Snowboard'da kısa dönüş nasıl yapılır?
Daha hızlı zamanlanmış rotasyonla ve çoğu zaman tahtanın bacaklar çekilerek gövdeye doğru toplanmasıyla. NZSIA'ya göre küçük dönüşlerde dönüş evreleri kaynaşır; arazi dikleştikçe daha küçük ve kapalı dönüşler gerekir.
Snowboard'da ağırlık ön ayakta mı olmalı?
Yeni başlayanlar için ağırlık iki ayağa eşit dağıtılır. NZSIA'ya göre ileri seviyede dönüşün kontrol ve bitiş evrelerinde kenar tutuşunu artırmak için basınç kuyruğa kaydırılır ve ardından yeniden ortalanır.
Bağlantılı S dönüşü, heel side ve toe side dönüşlerini durmadan birleştirerek pistte S şekli çizmektir; snowboard'u "kayabiliyorum" demenin ölçüsüdür. Yeni Zelanda kayak eğitmenleri birliğine (NZSIA) göre dönüş alt vücuttan gelir: ön ayak tahtayı eğim çizgisine yönlendirerek dönüşü başlatır, arka ayak bu hareketi izleyerek dönüşü bitirir. Kenar değiştirmek için yalnız gerektiği kadar yanal hareket yapılır ve kenar değişiminin zamanlaması kritiktir: eğim çizgisinden önce yapılan ani bir değişim alttaki kenarın kara takılmasına yol açar. En sık hata, dönüşe girerken korkuyla geriye yaslanmaktır.
Carving, snowboardun kaymadan ve savrulmadan, yalnızca kenarı üzerinde ilerleyerek dönmesidir; karda kurşun kalem inceliğinde bir iz kalır. Yeni Zelanda eğitmen birliğinin (NZSIA) el kitabına göre kaymalı dönüşte kenar açısı düşüktür ve tahta döndürülür (pivot), carving'de ise kenar açısı yüksek, pivot sıfırdır: dönüşü tahtanın yan kavisi ve esnemesi çizer. Bunun için sürücü vücudunu iki yolla eğer: angulasyon (bilek, diz ve kalçada açı oluşturmak) ve inklinasyon (tüm vücudu dönüşün içine yatırmak). Dengeli her dönüşte ikisi birlikte gerekir. Carving'e geçmeden önce bağlantılı S dönüşlerini rahatça yapabiliyor olmalısın.
Dik pistte hız dönüşün şekliyle yönetilir: NZSIA'ya göre dik ya da sert karda küçük, kapalı dönüşler ileri momentumu azaltır ve kenar değişimi erken ama kademeli yapılır. Buzda sezgiye ters bir kural vardır: daha alçak, ortalanmış duruş ve daha az kenar açısı tabanın daha çok yerini kara değdirir. Crud ve slush'ta bilekler ve dizler darbeyi emer, kenar sınırlı tutulur. Pudra karda omuzlarla geriye yaslanmak yerine kalçalar arka ayağa kaydırılır ve bağlamalar biraz kuyruğa alınabilir. Arazi seni zorlarsa yan kayma ya da traverse ile inmek her zaman doğru bir seçenektir.
